Gitarowe systemy MIDI

Nawet dziś, słysząc słowo „syntezator”, czy „kontroler MIDI” wyobrażamy sobie jakiś mniej lub bardziej klasyczny keyboard. W gruncie rzeczy keyboard jest jednym z najprostszych kontrolerów, bo złożonym z szeregu przycisków (klawiszy) oferujących tylko dwie opcje – „on” i „off”. Zatem z całą pewnością takie urządzenie nie będzie w stanie oddać wiernie brzmienia gitary czy instrumentów dętych, które pełne jest przeróżnych niuansów artykulacyjnych i które jest bardzo ekspresyjne.

Gitarowe syntezatory czy kontrolery MIDI zostały tak pomyślane, by grając na nich jak na zwykłej gitarze, z zachowaniem całej artykulacji i ekspresji, wydobywać brzmienia innych instrumentów czy to istniejących realnie, czy tylko wirtualnie. Zabawa jest zatem gwarantowana!

Konstrukcja gitarowych syntezatorów

Wygląd i konstrukcja tych urządzeń zmieniały się na przestrzeni lat. Przed laty inżynierowie doszli od pierwowzoru takiego jak Syntaxe do równie dziwacznego Rolanda G-707.

W dzisiejszych trendach przeważa raczej dążenie do wykorzystania zwyczajnych gitar, które modyfikuje się, przytwierdzając do nich specjalne przetworniki MIDI, które sterują oddzielonym od instrumentu, zazwyczaj stojącym na podłodze, bądź umiejscowionym w racku, modułem brzmieniowym. Jest to i wygodne, i eleganckie i na pewno nie jest dziwne, tym bardziej, że na rynku są dostępne gitary z wbudowanym, niewidocznym na zewnątrz przetwornikiem MIDI (np. Fender, Godin).

Przetworniki MIDI

Wbrew temu, co myśli wiele osób, typowy przetwornik syntezatorowy, stosowany w gitarach, nie jest przetwornikiem MIDI! Jest to sześć niezależnych, ustawionych jeden obok drugiego, aktywnych przetworników. Zapewne z tego powodu taka przystawką określa się terminem „Hexaphonic”. Co dalej dzieje się z sygnałem? W przypadku wszechobecnego Rolanda GK 2a sygnał z każdej przystawki jest wysyłany oddzielnie do trzynastopinowej złączki, a dalej do modułu brzmieniowego. Dodatkowo istnieje możliwość miksowania sygnału pochodzącego z syntezatora z naturalnym soundem gitary.

Gdzie najlepiej zamontować przystawkę?

Miejsce, w którym przytwierdzimy przystawkę jest bardzo ważne, gdyż ma ogromny wpływ na brzmienie, jego jakość i sposób pracy całego systemu! Zatem – przystawka powinna być zamontowana tak blisko mostka, jak to tylko możliwe. W tym miejscu struny najmniej odchylają się w czasie wibracji i dzięki temu przystawkę można ustawić bardzo blisko strun bez pogorszenia ich brzmienia. Taki sposób montażu spowoduje, że brzmienie każdej struny będzie odseparowane od brzmienia innych strun. Sygnał będzie najlepiej izolowany, a o to właśnie nam chodzi!

Ustawienie czułości przystawki

Jeśli czułość przystawki nie zostanie odpowiednio ustawiona, będzie na tym cierpiał cały system. Musimy zatem dobrze określić, jak silny będzie sygnał wyjściowy z naszego urządzenia. W sytuacji, w której sygnał będzie zbyt silny, dźwięk jaki otrzymamy będzie jakby mocno skompresowany, co spowoduje, że dynamika gry właściwie przestanie istnieć. Jeśli sygnał wyjściowy będzie zbyt słaby, wówczas otrzymamy brzmienie, które będzie głuche i pozbawione życia. Przy niskim poziomie sygnału wyjściowego mogą się też pojawić problemy w korzystaniu z bramki, gdyż niektóre dźwięki będą po prostu ucięte i niesłyszalne (bramki należy wżywać, by system nie reagował na dźwięki powstające np. podczas przesuwania palców po strunach).

Kilka praktycznych rad

Grając na gitarze z systemem MIDI, posiadanie bogatego banku wspaniałych brzmień, to dopiero połowa drogi do pełnego sukcesu, zwłaszcza wtedy, gdy chcemy naśladować brzmienia instrumentów akustycznych takich jak instrumenty dęte i blaszane, i drewniane, czy skrzypce. W tych i podobnych przypadkach, aby osiągnąć przekonywające, realistyczne brzmienie należy zastanowić się jeszcze nad sposobem artykulacji. Możliwości artykulacyjne, jakie daje gitara są naprawdę ogromne i w tym tkwi przewaga tego instrumentu nad np. keyboardem. Oto kilka rad, które ułatwią i uprzyjemnią Wam pracę z systemem MIDI:
1. Jeśli chcemy grać brzmieniem instrumentu, który zwyczajnie porusza się w skali chromatycznej (bez żadnych podciągnięć dźwięków i vibrato), wówczas w system należy ustawić na „tryb chromatyczny”, o ile taka opcja istnieje. Możliwe, że będzie kilka możliwości ustawień w „trybie chromatycznym” – warto sprawdzić każdą opcję i wybrać optymalne ustawienie. Pamiętajcie, że grając na gitarze elektrycznej z podciągnięciami, nawet jeśli będziecie dysponowali najlepszymi próbkami np. fortepianu, z wyłączonym „trybem chromatycznym”, efekt będzie taki, jak byście grali na naprawdę źle brzmiącej gitarze.
2. Kiedy gracie brzmieniem instrumentu, w którego charakter brzmieniowy wpisane jest vibrato, najlepiej będzie je naśladować, wibrując struną przy pomocy palców lewej dłoni, lub przy pomocy mostka tremolo. Niekiedy samo wibrowanie palcami nie będzie wystarczające – w ten sposób dźwięk podniesiemy, ale go nie opuścimy (względem nuty początkowej). Dlatego w przypadku naśladowania np. instrumentów dętych blaszanych mostek typu tremolo będzie nieodzowny, jeśli chcemy brzmieć naturalnie.
3. Weź pod uwagę fakt, w jakiej skali gra instrument, który naśladujesz. Jeśli zagrasz zbyt nisko lub zbyt wysoko dla danego instrumentu, może to zabrzmieć naprawdę nienaturalnie.
4. Pamiętaj, że „brudne dźwięki” mogą zabrzmieć bardzo ciekawie i efektownie zwłaszcza wtedy, kiedy grasz brzmieniem saksofonu bądź trąbki.
5. Używając systemu MIDI warto niekiedy nastroić gitarę w taki sposób, jak strojony jest instrument, który naśladujesz, np. używając brzmienia banjo, możesz nastroić gitarę jak banjo, co ułatwi łapanie akordów, a strunę E6 zupełnie wyłączyć!
6. Zapoznaj się koniecznie z funkcją, którą oferuje większość systemów MIDI – „Hold pedal”. Dzięki użyciu tego pedału, jak to robią bez przerwy pianiści, możemy tworzyć rozbudowane, szeroko brzmiące partie na skrzypiec, do których dochodzą kolejne głosy i osiągnąć wspaniały efekt. Możecie tez uderzyć akord, włączyć funkcję „hold”, która sprawi, że nie przestanie on brzmieć, a następnie improwizować do harmonii, jaka stworzyliście.

Jeśli macie pytania dotyczące współpracy gitary z systemami MIDI, lub chcecie się z nimi osobiście zapoznać, zapraszamy do naszego salonu muzycznego Music & More w Łodzi przy ul. Kościuszki 22, gdzie nasza profesjonalna ekipa przybliży Wam wszelkie niejasne kwestie związane z powyższym tematem. Zapraszamy!