Tunery (stroiki elektroniczne)

Jeszcze nie tak dawno, każdy gitarzysta, a także wielu innych muzyków, musiał opanować kilka metod strojenia swojej gitary „na ucho” przy pomocy kamertonu piszczałkowego lub widełkowego. Stare metody z pewnością pomagały wyćwiczyć słuch, ale na tym kończą się ich zalety, zwłaszcza jeśli gitarę stroić ma początkujący muzyk. Osoba taka szybciej i dokładniej nastroi gitarę przy pomocy tunera elektronicznego. Jeszcze około dwudziestu lat temu nikt o nich nie słyszał, a dziś są dostępne dla każdego i na każdą kieszeń! Do tego potrafią nastroić każdy instrument i w każdej sytuacji – nawet scenicznego hałasu.

Tuner – co to?

Nie ważne czy grasz muzykę rockową, jazz, klasyczną, pop czy jakąkolwiek inną, za każdym razem jest tak samo ważne, aby Twój instrument był nastrojony. Możesz być nawet multiinstrumentalistą i wspaniałym muzykiem znającym wiele technik strojenia, ale jeśli choć raz źle usłyszysz i pomylisz się, występ przed publicznością z instrumentem który nie do końca „trafia w dźwięk” będzie dla Ciebie bardzo stresujący, a dla publiczności żenujący.

Nie ma po co oszczędzać. Tuner (stroik elektroniczny) jest niewielki, może mieścić się w dłoni i nie jest drogi. Można rozróżnić dwa zasadnicze typy tunerów (stroików elektronicznych): typ pierwszy dedykowany jest specjalnie do gitar i gitar basowych, typ drugi (elektroniczny tuner chromatyczny) do pozostałych instrumentów. Istnieją też tunery elektroniczne bardziej wyspecjalizowane i służące do obsługi instrumentów grających w innych systemach strojenia.

Tunery (stroiki elektroniczne) mierzą wysokość dźwięku docierającego do nich poprzez analizę fal dźwiękowych. Informacja o tym, czy dźwięk powinniśmy podwyższyć czy też obniżyć wyświetlana jest często w tunerach elektronicznych na dwa sposoby, np. wskaźnik wskazówkowy i diodowy.

A teraz już dokładniej

Tuner gitarowy czy chromatyczny?
Zasadniczo można wyróżnić dwa rodzaje tunerów (stroików elektronicznych): typ pierwszy to tunery elektroniczne dedykowane danemu instrumentowi (np. gitarze), typ drugi to tunery elektroniczne chromatyczne, przy pomocy których można nastroić każdy instrument. Tuner elektroniczny stworzony z myślą o gitarze pozwala na nastrojenie instrumentu w jego standardowym stroju, zatem w przypadku gitary wskaże nam dźwięki: E – H(B) – G – D – A – E. Tuner elektroniczny chromatyczny wskaże nam wszystkie dwanaście nut.

Oczywiście tunery przeznaczone do gitar często mają dodatkową opcję pozwalającą nastroić gitarę np. o pół tonu niżej, ale tak czy inaczej elektroniczne tunery chromatyczne są bardziej uniwersalne. Jeśli zatem dużo eksperymentujesz ze strojem swojej gitary bądź dowolnego innego instrumentu - wybierz tuner chromatyczny, a jeśli zawsze stroisz się standardowo i chcesz sobie ułatwić życie w studio i na scenie - wybierz tuner dedykowany Twojemu instrumentowi.

Tuner automatyczny czy manualny?
Istnieją dwa zasadnicze tryby strojenia instrumentu – tryb automatyczny i tryb manualny. Niektóre tunery elektroniczne mogą stroić tylko w jednym bądź drugim trybie, inne mają możliwość zmiany trybu strojenia za pomocą przełącznika (jeśli posiadasz drugi rodzaj tunera elektronicznego to masz problem z głowy). W manualnym trybie strojenia muzyk musi sam wskazać dźwięk do jakiego chce nastroić np. daną strunę, i musi to zrobić za każdym razem (np. przesuwając przełącznik na panelu tunera elektronicznego). Gitarzysta więc przełączy dźwięk w tunerze pięć razy. Tryb strojenia automatyczny jest nieco prostszy – tuner analizuje sygnał dochodzący do niego i jako nutę, do której stroimy instrument, ustawia tę, która jest najbliżej względem przychodzącego sygnału, np. jeśli nasza struna A w gitarze ma nieco obniżony strój, ale niewiele, tuner w trybie automatycznym będzie sam wskazywał dźwięk A, jako ten do którego mamy nastroić strunę. Tryb automatyczny ma jednak pewną wadę: zakładając do gitary nowy komplet strun, musimy być czujni, gdyż tuner nie będzie nam pokazywał docelowego dźwięku, do jakiego mamy daną strunę nastroić, a wszystkie dźwięki, do których w danej chwili podciągając strunę będziemy się zbliżali. Problem ten nie pojawi się w przypadku trybu manualnego.

Kalibrowanie

Tunery (stroiki elektroniczne) fabrycznie są ustawione w taki sposób, iż dźwięk A jest określany przez częstotliwość 440Hz. Jest to standard dla większości współczesnych orkiestr i większości nowoczesnych instrumentów. Jednak niektóre tunery (stroiki elektroniczne) mają możliwość kalibracji dźwięku, czyli wskazania przy jakiej częstotliwości tuner ma wskazywać dany dźwięk i możliwe jest ustawienie dźwięku A na częstotliwości np. 415Hz. Funkcja ta jest bardzo przydatna, kiedy gramy w zespole z muzykiem posiadającym jakiś oryginalny, etniczny instrument, który nie dość precyzyjnie trzyma się standardu A=440Hz. Zazwyczaj kalibracja możliwa jest pomiędzy 435 – 445Hz, a przeskok odbywa się o 1Hz. W bardziej zaawansowanych, specjalistycznych modelach tunerów zakres kalibracji jest większy i sięga 380-490Hz.

Wejścia sygnałowe

Zintegrowany mikrofon
W tej opcji tuner (stroik elektroniczny) będzie najmniejszy i najbardziej poręczny. Mikrofon schowany jest w obudowie tunera i zbiera drgania z powietrza. Sam tuner w czasie strojenia musi znajdować się możliwie blisko źródła dźwięku.

Mikrofon zewnętrzny
Większość tunerów (stroików elektronicznych) daje możliwość podłączenia zewnętrznego mikrofonu, który może być lepszej jakości, przez co samo strojenie staje się dokładniejsze.

Wejście liniowe
Zazwyczaj jest to wejście na „dużego jacka” (najpopularniejsza wtyczka używana w muzyce), które umożliwia podłączenie gitary elektrycznej bądź dowolnego elektronicznego instrumentu bezpośrednio do tunera (stroika elektronicznego). Jest to opcja najlepsza, gdyż nie docierają do tunera dźwięki nie chciane, „z powietrza” np. wtedy kiedy nasz kolega nie rozumie, że teraz stroimy instrument i potrzebujemy ciszy, a nie wysłuchiwania jego nowego fantastycznego riffu, wystarczy podłączyć się kablem do tunera i już koledze nic nie tłumaczyć (bo pewnie i tak nie zrozumie, gdyż ten nowy riff jest naprawdę fantastyczny...!).

Inne opcje, które możesz mieć w swoim tunerze (stroiku elektronicznym)

Output/Mute/Bypass
Większość tunerów (stroików elektronicznych) ma dodatkowe gniazdo opisane jako „output”, czyli gniazdo wyjściowe. Dzięki niemu możemy sygnał poprowadzić dalej do wzmacniacza. W ten sposób możemy grać i jednocześnie kontrolować strój gitary bez potrzeby przełączania kabli raz do wzmacniacza, raz do tunera (stroika elektronicznego). W tej samej sytuacji bardzo przydatna jest opcja „mute”, czyli wyciszenie sygnału – jeśli chcemy szybko sprawdzić strój gitary na scenie między jednym kawałkiem a drugim, kiedy wokalista zabawia publikę, możemy nie wchodzić mu z słowo irytującym pobrzękiwaniem kolejnych strun; wciskamy po prostu przycisk „mute” – wówczas sygnał dociera z gitary do tunera (stroika elektronicznego), ale już z niego nie wychodzi do wzmacniacza, co sprawia, że możemy nastroić gitarę nie przeszkadzając nikomu. Pamiętaj, żeby wyłączyć tę funkcje przed początkiem kolejnego numeru! Przycisk „bypass” natomiast powoduje, że sygnał omija tuner (stroik elektroniczny). Warto włączyć tę opcję, kiedy zależy nam na naprawdę wspaniałym brzmieniu, gdyż wtedy sygnał nie przechodzi przez tuner (stroik elektroniczny) i ma mniejsze straty.

Sygnał wzorcowy
Niektóre tunery posiadają generator dźwięków i wbudowany głośnik lub wyjście liniowe. Dzięki temu możemy korzystać ze stroika elektronicznego jak z klasycznego kamertonu i stroić instrument „na ucho”. Dostępne dźwięki jakie możemy z takiego urządzenia usłyszeć do standardowe sześć nut E – H (B) – G – D – A – E, lub w przypadku tunerów chromatycznych wszystkie dwanaście nut. Możemy też spotkać tunery generujące dźwięk specjalnie dla instrumentów dętych i big bandów.

Tunery mogą wyglądać różnie

Mogą wyglądać różnie, a różnice są podyktowane tym, w jaki sposób będziemy naszego tunera (stroika elektronicznego) używać. Większość tunerów to wersje „kieszonkowe” z wbudowanym mikrofonem i wejściem liniowym typu „duży jack”. Tego rodzaju tunery często mają wbudowany również metronom.

Tunery (stroiki elektroniczne) najchętniej wykorzystywane przez koncertujących gitarzystów mają postać efektu podłogowego – popularnej „kostki”. Można łatwo dołączyć je do floorboardu i dyskretnie nastroić gitarę pomiędzy utworami.

Tunery (stroiki elektroniczne) przeznaczone do montowania w racku posiadają wiele możliwości konfiguracji sygnału wejściowego i wyjściowego. Sprawdzają się dobrze w dużych, rozbudowanych i skomplikowanych systemach gitarowych używanych na scenie. Szeroki i jasny wyświetlacz doskonale sprawdza się w warunkach scenicznych, gdzie często panuje półmrok.

Stroiki elektroniczne w kształcie klipsa najczęściej przypina się do główki gitary akustycznej (klasycznej). Wibracje zbierają przez bezpośredni kontakt z instrumentem.

Tunery często są integralną częścią instrumentu. Wiele gitar elektro-akustycznych w miejscu, w którym montowane jest sterowanie głośnością i equalizacja ma również wmontowany stroik elektroniczny. Zdarzają się wzmacniacze z wmontowanym tunerem, multiefekty zawsze mają wmontowany stroik elektroniczny i nie można zapomnieć oczywiście o tunerach – programach komputerowych.

Typy wyświetlaczy

W tunerach (stroikach elektronicznych) wykorzystuje się kilka technologii służących do wyświetlania informacji o dźwięku.

Wyświetlacz analogowy
Pierwsze tunery wykorzystywały prosty analogowy wyświetlacz, w którym informację o tym, czy dźwięk jest za niski czy za wysoki przekazywała wskazówka. Można spotkać to rozwiązanie także w wielu nowoczesnych tunerach. Kiedy wskazówka znajduje się idealnie pośrodku, dźwięk jest właściwy; gdy odchyla się w lewo - dźwięk jest za niski, a gdy odchyla się w prawo j- est za wysoki. Odstrojenie podawane jest w centach (setnych półtonu).

Wyświetlacz LCD
Zazwyczaj jest to prosty oparty na technologii cyfrowej wyświetlacz naśladujący wyświetlacze analogowe. Są one o tyle wygodniejsze, że wszystkie dodatkowe informacje, np. o dźwięku do jakiego stroimy instrument czy o kalibracji, są wyświetlane w jednym miejscu. Często tego rodzaju wyświetlacze są wspierane przez prosty system diodowy – zielona dioda oznacza, że dany dźwięk jest prawidłowy, czerwone diody – lewa i prawa – pokazują, czy jest za niski czy za wysoki.

Wyświetlacz LED
Najczęściej ma postać zakrzywionego bądź prostego szeregu diodowego. Tan rodzaj wyświetlacza najlepiej sprawdza się w warunkach scenicznych, gdzie panuje półmrok. Dioda zielona zazwyczaj informuje o właściwym stroju, diody czerwone informują o odstrojeniu w górę lub w dół i podają wartość w centach (setne półtonu); niekiedy tunery tego rodzaju mają jeszcze pomarańczowe diody, które informują, że zbliżamy się do właściwego dźwięku. Dodatkowe informacje o szukanym dźwięku itp. są również sygnalizowane za pomocą diod.

Współczesne tunery (stroiki elektroniczne) są bardzo dokładne, wiarygodne oraz stosunkowo niedrogie. Mamy nadzieję, że ten poradnik pomoże Wam wybrać odpowiedni tuner dla siebie, a Wasze instrumenty zawsze będą wspaniale nastrojone. Trzeba mieć świadomość, że dziś porządny tuner to rzecz nieodzowna dla muzyka, więc upewnij się przed wyjściem na koncert czy próbę, że masz choć jeden taki stroik ze sobą.

Na wszelkie pytania dotyczące tunerów (stroików elektronicznych) i nie tylko chętnie odpowie załoga salonu muzycznego Music & More w Łodzi przy ul. Kościuszki 22. Zapraszamy.